Dit artikel gaat over voeding en over een voedingsstof in voedingssupplementen. Het is geen medisch advies. Heb je gezondheidsklachten of gebruik je medicijnen, overleg dan met je huisarts of apotheker.
Sardines, ansjovis, sprot. Kleine visjes zijn goedkoop, zitten vaak in een blikje in de kast en worden in grote delen van de wereld al eeuwen gegeten. In de vorige versie van dit artikel stonden sterftecijfers uit buitenlands onderzoek. Die hebben we weggehaald: een voedingsmiddel of supplement mag je niet in verband brengen met ziekte of levensverwachting. Wat overblijft is praktischer. Welke visjes het zijn, wat erin zit en hoe je ze makkelijk eet.
Welke visjes we bedoelen
Met kleine visjes bedoelen we vette vis die zo klein is dat je hem in zijn geheel of bijna in zijn geheel eet.
- Sardines. Vers van de grill of uit blik, in olijfolie, tomatensaus of water. In blik zijn de graatjes zo zacht dat je ze gewoon meeëet.
- Ansjovis. Meestal gezouten op olie. Kleine hoeveelheden geven veel smaak aan een saus, salade of pizza.
- Sprot. Vaak gerookt. Op brood of door een salade.
- Spiering en kleine haring. Gebakken of gefrituurd, vooral in Zuid-Europa en Scandinavië.
Makreel en haring worden vaak in hetzelfde rijtje genoemd. Ze zijn wat groter, maar ook vette vis en ook prima te combineren met de tips hieronder.
Wat erin zit
Vette vis is de belangrijkste bron van de omega 3 vetzuren EPA en DHA in onze voeding. Daarvoor bestaat een goedgekeurde bewering:
EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart. Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA.
Dat is ook de enige bewering die we hier noemen. Je leest elders vaak dat vis goed is voor je hersenen of je ogen, maar die beweringen gelden pas bij een vaste hoeveelheid DHA per dag, en daar gaat dit artikel niet over.
Omdat je kleine visjes vaak met vel en graat eet, krijg je meer van de vis binnen dan bij een filet. Dat is een praktisch verschil, geen gezondheidsbelofte.
Waarom klein een voordeel is
Kleine visjes staan laag in de voedselketen. Ze eten plankton en geen andere vissen. Grote roofvissen die lang leven en veel andere vis eten, kunnen meer kwik in hun vlees opslaan. Daarom adviseert het Voedingscentrum zwangere vrouwen om sommige grote roofvissen te beperken. Bij sardines, ansjovis en sprot speelt dat veel minder.
Een ander voordeel is de prijs en de houdbaarheid. Een blikje sardines kost weinig, is lang houdbaar en is in een paar minuten een maaltijd.
Hoe vaak, en hoe je het makkelijk maakt
Het Voedingscentrum adviseert om een keer per week vis te eten, bij voorkeur vette vis. Kleine visjes maken dat makkelijk.
- Op brood. Sardines uit blik met een beetje citroen, peper en rode ui op volkoren brood.
- Door de pasta. Een paar ansjovisjes laten smelten in olijfolie met knoflook, daarna tomaat erbij.
- In een salade. Gerookte sprot met aardappel, augurk en veldsla.
- Van de grill. Verse sardines met grof zout, tien minuten, klaar.
Let op het zout bij gezouten ansjovis en gerookte sprot. Spoel ansjovis even af of gebruik minder zout in de rest van het gerecht.
Als je weinig vis eet
Lukt het niet om elke week vette vis te eten, dan kiezen sommige mensen voor visolie als aanvulling. In Cleanfit Essential Omega 3 zit 600 mg EPA en DHA per dagdosering van twee softgels. Dat is ruim boven de 250 mg uit de bewering hierboven. De volledige samenstelling staat op de productpagina. Gebruik je bloedverdunners, overleg dan eerst met je arts.
Veelgestelde vragen
Zijn sardines uit blik net zo goed als verse?
Voor de omega 3 vetzuren maakt het weinig uit. Kies bij voorkeur sardines in olijfolie of water en let op het zout.
Kun je de graatjes echt opeten?
Bij sardines en sprot uit blik wel, die zijn door het verhitten zacht geworden. Bij verse vis haal je de grote graat eruit.
Hoeveel kleine visjes moet je eten?
Het Voedingscentrum adviseert een keer per week vis, bij voorkeur vette vis. Een blikje sardines of een portie verse sardines past daar goed in.
Is visolie een vervanging voor vis?
Nee. Vis is voeding, visolie is een aanvulling voor wie weinig vis eet. Een supplement vervangt geen gevarieerd voedingspatroon.
Een voedingssupplement is geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Overschrijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid niet. Buiten bereik van jonge kinderen bewaren.